Văn bản pháp luật mới có hiệu lực năm 2026 – tổng hợp

Năm 2026 có nhiều văn bản pháp luật quan trọng có hiệu lực, ảnh hưởng đến đời sống và kinh doanh. Bài viết tổng hợp các văn bản pháp luật có hiệu lực năm 2026 để bạn cập nhật.

1. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực 01/07/2025)

Những thay đổi quan trọng:

• Giảm thời gian đóng tối thiểu để hưởng hưu trí từ 20 năm xuống 15 năm.
• Mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc: chủ hộ kinh doanh có đăng ký, người quản lý điều hành hợp tác xã.
• Hạn chế rút BHXH 1 lần: người mới tham gia sau 01/07/2025 không được rút (trừ trường hợp đặc biệt).
• Bổ sung chế độ trợ cấp thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện.
• Tăng cường xử phạt doanh nghiệp trốn đóng BHXH.

2. Luật Đất đai 2024 (có hiệu lực 01/08/2024 — tiếp tục áp dụng năm 2026)

• Bỏ khung giá đất 5 năm — UBND tỉnh ban hành bảng giá đất hằng năm.
• Mở rộng quyền chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất nông nghiệp.
• Người gốc Việt định cư nước ngoài được mua nhà tại VN dễ dàng hơn.
• Bổ sung quy định về đất ven biển, đảo; quy trình thu hồi đất minh bạch hơn.
• Hoà giải tại UBND xã vẫn bắt buộc trước khi khởi kiện đất đai.

3. Luật Căn cước 2023 (hiệu lực 01/07/2024)

• Đổi tên “Thẻ căn cước công dân” thành “Thẻ căn cước“.
• Cấp căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi (tự nguyện).
• Bỏ thông tin quê quán khỏi mặt thẻ (chuyển vào chip).
• Thu thập mống mắt bổ sung sinh trắc học.
• Cấp Giấy chứng nhận căn cước cho người gốc Việt chưa có quốc tịch.
• Đẩy mạnh tích hợp với VNeID mức 2 — thay thế giấy tờ vật lý.

4. Luật Đấu thầu 2023 (hiệu lực 01/01/2024)

• Đơn giản hoá quy trình đấu thầu cho dự án nhỏ.
• Bắt buộc đấu thầu qua mạng cho 100% gói thầu có vốn nhà nước từ 2026.
• Mở rộng chỉ định thầu trong trường hợp khẩn cấp, đặc biệt.
• Tăng mức phạt vi phạm đấu thầu.

5. Luật Giá 2023 (hiệu lực 01/07/2024)

• Giảm danh mục hàng hoá nhà nước định giá (chỉ còn các mặt hàng thiết yếu).
• Quy định rõ về kê khai giá, niêm yết giá.
• Tăng cường thanh tra giá — nhất là với hàng độc quyền, dược phẩm.

6. Luật Tổ chức Toà án nhân dân 2024 (hiệu lực 01/01/2025)

• Thiết lập Toà án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt cho từng lĩnh vực: hành chính, kinh tế, lao động, gia đình.
• Bổ sung quyền tham gia tố tụng từ giai đoạn điều tra cho luật sư.
• Tăng cường công khai bản án trên Cổng thông tin Toà án.

7. Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi (dự kiến)

Đang được trình Quốc hội — có thể có hiệu lực cuối 2026. Điểm dự kiến mới:

• Mở rộng đối tượng kê khai tài sản, thu nhập.
• Tăng mức phạt với hành vi “lobby” trái pháp luật.
• Bổ sung quy định về xung đột lợi ích trong khu vực tư nhân.

8. Các Nghị định, Thông tư nổi bật 2026

NĐ 74/2024/NĐ-CP — lương tối thiểu vùng 2026

• Vùng I: 4.960.000 đ/tháng.
• Vùng II: 4.410.000 đ/tháng.
• Vùng III: 3.860.000 đ/tháng.
• Vùng IV: 3.450.000 đ/tháng.

NĐ 70/2024/NĐ-CP — quy định chi tiết Luật Căn cước

Quy trình cấp thẻ căn cước, tích hợp VNeID, sử dụng dữ liệu căn cước trong các dịch vụ công.

NĐ 101/2024/NĐ-CP — quy định chi tiết Luật Đất đai

Quy trình cấp Giấy chứng nhận, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

NĐ 103/2024/NĐ-CP — tiền sử dụng đất, tiền thuê đất

Cách tính tiền sử dụng đất khi cấp sổ, chuyển mục đích, công nhận quyền sử dụng đất.

TT 04/2022/TT-BGTVT — cấp GPLX

Thẻ PET gắn chip, tích hợp VNeID, đào tạo lái xe online một phần.

9. Văn bản pháp luật về thuế

• NĐ 132/2020/NĐ-CP: quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.
• NĐ 126/2020/NĐ-CP: quản lý thuế tổng thể.
• NĐ 125/2020/NĐ-CP: xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
• Chính sách giảm 2% thuế GTGT (từ 10% xuống 8%) đã áp dụng năm 2022-2024 — có thể được gia hạn vào 2026 (cần theo dõi NQ Quốc hội).

10. Văn bản pháp luật về kinh doanh online, thương mại điện tử

• Nghị định 85/2021/NĐ-CP: quy định về thương mại điện tử — bắt buộc đăng ký, công khai thông tin người bán.
• Thông tư 100/2023/TT-BTC: hướng dẫn khai thuế từ hoạt động kinh doanh sàn TMĐT.
• Nghị định 53/2022/NĐ-CP: quy định chi tiết Luật An ninh mạng — yêu cầu lưu trữ dữ liệu tại VN.
• Nghị định 13/2023/NĐ-CP: bảo vệ dữ liệu cá nhân — áp dụng cho mọi tổ chức thu thập dữ liệu.

11. Cách cập nhật văn bản mới

• vbpl.vn — Cổng thông tin Văn bản pháp luật chính thức của Bộ Tư pháp.
• thuvienphapluat.vn — kho văn bản tham khảo lớn nhất.
• chinhphu.vn — văn bản chỉ đạo điều hành.
• Theo dõi Công báo của Chính phủ qua website Bộ Tư pháp.

12. Lưu ý kiểm tra hiệu lực

Một văn bản có thể đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế. Trước khi áp dụng, cần kiểm tra:

• Văn bản còn hiệu lực không?
• Có văn bản hợp nhất mới nhất?
• Có văn bản hướng dẫn nào dưới Luật/Nghị định?
• Có công văn hướng dẫn của Bộ chuyên ngành?

Tham khảo: Cổng thông tin văn bản pháp luật vbpl.vn, Công báo Chính phủ, Bộ Tư pháp.