Bồi thường tai nạn giao thông: cách xác định mức 2026

Khi xảy ra tai nạn giao thông, người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP. Bài viết phân tích cách xác định mức bồi thường tai nạn giao thông đầy đủ năm 2026.

1. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người gây thiệt hại phải bồi thường khi có đủ 4 yếu tố:

1. Có hành vi trái pháp luật (vi phạm luật giao thông, không kiểm soát phương tiện…).
2. Có thiệt hại thực tế (sức khoẻ, tài sản, tính mạng).
3. Có quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.
4. Có lỗi (cố ý hoặc vô ý), trừ trường hợp pháp luật quy định bồi thường không cần lỗi.

Điều 601 quy định trách nhiệm bồi thường do nguồn nguy hiểm cao độ (xe cơ giới) — chủ sở hữu phải bồi thường ngay cả khi không có lỗi, trừ trường hợp lỗi hoàn toàn thuộc về bên bị thiệt hại hoặc do bất khả kháng.

2. Các khoản bồi thường về sức khoẻ

Theo Điều 590 BLDS 2015, gồm:

• Chi phí cứu chữa, hồi phục: viện phí, thuốc, vận chuyển cấp cứu, dụng cụ chỉnh hình, phục hồi chức năng.
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút trong thời gian điều trị, dưỡng bệnh.
• Chi phí cho người chăm sóc trong thời gian điều trị, hoặc người chăm sóc thường xuyên (nếu mất khả năng lao động).
• Bù đắp tổn thất tinh thần: tối đa 50 lần mức lương cơ sở (= 50 × 2,34 triệu = 117 triệu đồng tại 2026).

3. Bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm

Theo Điều 591 BLDS:

• Chi phí mai táng phù hợp phong tục, không xa hoa lãng phí.
• Tiền cấp dưỡng cho người mà nạn nhân có nghĩa vụ cấp dưỡng (con chưa thành niên, cha mẹ già không có thu nhập…).
• Thiệt hại do thu nhập của nạn nhân.
• Bù đắp tổn thất tinh thần cho người thân: tối đa 100 lần lương cơ sở (≈ 234 triệu đồng) cho toàn bộ những người được hưởng.

4. Bồi thường thiệt hại tài sản

Điều 589 BLDS:

• Thiệt hại thực tế: chi phí sửa chữa xe, giá trị thay thế phụ tùng.
• Hoặc giá trị xe tại thời điểm tai nạn (nếu xe hư hỏng hoàn toàn không thể sửa).
• Lợi ích bị mất: nếu xe dùng kinh doanh (taxi, xe tải), được tính tiền mất thu nhập trong thời gian sửa chữa.
• Chi phí kéo xe, gửi bãi.

5. Cách xác định mức bồi thường cụ thể

Ví dụ minh hoạ — tai nạn gãy chân

Anh A bị xe ô tô đâm, gãy xương đùi, điều trị 60 ngày, mất khả năng đi lại 6 tháng.

6. Vai trò của bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc

Bảo hiểm xe máy bắt buộc chi trả tối đa:

• 150 triệu đồng/người về sức khoẻ, tính mạng (theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP).
• 50 triệu đồng/vụ về tài sản.

Bảo hiểm bồi thường trước, phần vượt mức (nếu có) chủ xe tự chi trả. Khi xảy ra tai nạn, nhớ thông báo cho công ty bảo hiểm trong 5 ngày.

7. Thủ tục yêu cầu bồi thường

1. Thương lượng: cách nhanh nhất. Lập biên bản thoả thuận, có chữ ký, công chứng càng tốt.
2. Hoà giải tại UBND xã/phường (Luật Hoà giải cơ sở 2013) — không bắt buộc nhưng nên thử.
3. Khởi kiện ra Toà án nếu không thoả thuận được. Hồ sơ:
   • Đơn khởi kiện.
   • Biên bản hiện trường, kết luận điều tra của CSGT.
   • Hồ sơ y tế (bệnh án, hoá đơn).
   • Bảng kê các khoản thiệt hại.
   • Chứng cứ thu nhập (HĐLĐ, sao kê lương, tờ khai thuế).

Thời hiệu khởi kiện: 3 năm kể từ ngày phát sinh thiệt hại (Điều 588 BLDS).

8. Lưu ý khi xác định lỗi

• Lỗi hỗn hợp: cả hai bên đều có lỗi → mức bồi thường giảm tương ứng theo tỷ lệ lỗi.
• Lỗi hoàn toàn thuộc về nạn nhân: chủ phương tiện không phải bồi thường (Điều 601 khoản 3).
• Tình huống bất khả kháng: cũng được miễn trách nhiệm.

Việc xác định tỷ lệ lỗi dựa trên: kết luận điều tra của CSGT, biên bản hiện trường, lời khai, video camera, giám định kỹ thuật.

9. Bồi thường khi tai nạn có người chết

Trường hợp này thường đi kèm với khởi tố hình sự (Điều 260 Bộ luật Hình sự — vi phạm quy định về tham gia giao thông gây hậu quả nghiêm trọng). Bồi thường thiệt hại có thể được giải quyết:

• Trong cùng vụ án hình sự (toà tuyên trách nhiệm dân sự kèm theo).
• Hoặc bằng vụ kiện dân sự riêng sau khi án hình sự có hiệu lực.

Tham khảo: Bộ luật Dân sự 2015, Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP, Nghị định 67/2023/NĐ-CP, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).